Fuel Price Strategy India : દેશમાં સતત વધી રહેલા ઇંધણના ભાવ (Fuel Prices) થી પરેશાન જનતા માટે કેન્દ્ર સરકાર હવે એક્શન મોડમાં આવી છે. પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની સ્પેશિયલ એડિશનલ એક્સાઈઝ ડ્યુટી (Special Additional Excise Duty) માં ધરખમ ઘટાડો કર્યા બાદ, સરકારે હવે એક નવી અને સચોટ રણનીતિ તૈયાર કરી છે. આ નવી યોજના મુજબ, સરકાર દર ૧૫ દિવસે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારની સ્થિતિ અને ઇંધણના ભાવની સમીક્ષા કરશે.
શું છે સરકારનો નવો પ્લાન?
સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ છે કે વૈશ્વિક સ્તરે કાચા તેલના ભાવ (Crude Oil Prices) માં જે કંઈ પણ ફેરફાર થાય, તેનો સીધો લાભ સામાન્ય માણસના ખિસ્સા સુધી પહોંચે. કેન્દ્રીય અપ્રત્યક્ષ કર અને સીમા શુલ્ક બોર્ડ (CBIC) ના ચેરમેન વિવેક ચતુર્વેદીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો તેલ કંપનીઓની અંડર-રિકવરી (Under-recovery) ને દૂર કરવા માટે કરવામાં આવ્યો છે. હવે સરકાર ‘વેઈટ એન્ડ વોચ’ ની સ્થિતિમાં છે અને બજારની અસ્થિરતાને નિયંત્રિત કરવા માટે દર પખવાડિયે દરોની સમીક્ષા કરશે.
આ પણ વાંચો : 13 વર્ષની યાતનાનો અંત, દેશના પ્રથમ ‘ઈચ્છામૃત્યુ’ કેસમાં Harish Ranaની રડાવી દે તેવી અંતિમ વિદાય, જુઓ વીડિયો
શા માટે લેવો પડ્યો આ નિર્ણય?
હાલમાં મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા અમેરિકા-ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષે ઉર્જા ક્ષેત્રે મોટો વળાંક આપ્યો છે. ઈરાન દ્વારા સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ (Strait of Hormuz) પર લગાવવામાં આવેલા બ્લોકેડને કારણે વૈશ્વિક બેન્ચમાર્ક બ્રન્ટ ક્રૂડની કિંમતોમાં મોટો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
સમજવા જેવી વિગતો:
-
ફેબ્રુઆરીમાં ક્રૂડ ઓઈલ ૬૮ ડોલર પ્રતિ બેરલ હતું, જે હવે ૧૧૦ ડોલરની આસપાસ પહોંચી ગયું છે.
-
ભારત તેની જરૂરિયાતનું ૪૦-૫૦% કાચું તેલ સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ રૂટથી મંગાવે છે.
-
કતાર અને UAE થી આવતો LNG અને LPG નો મોટો હિસ્સો પણ આ જ માર્ગે આવે છે, જે ૩૩ કરોડ પરિવારો માટે મહત્વનો છે.
| ઇંધણનો પ્રકાર | જૂની એક્સાઈઝ ડ્યુટી (અંદાજે) | નવી એક્સાઈઝ ડ્યુટી (પ્રતિ લીટર) |
| પેટ્રોલ (Petrol) | 21.9 રૂપિયા | 11.9 રૂપિયા |
| ડીઝલ (Diesel) | 17.8 રૂપિયા | 7.8 રૂપિયા |
| સમીક્ષા ગાળો | અનિશ્ચિત | દર 15 દિવસે |
શું દેશમાં તેલ કે ગેસની અછત સર્જાશે?
આ પ્રશ્નનો જવાબ આપતા પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલયના જોઈન્ટ સેક્રેટરી સુજાતા શર્માએ ખાતરી આપી છે કે દેશમાં હાલમાં કોઈ તેલ કે ગેસની અછત નથી. ભલે આપણે યુદ્ધની સ્થિતિ (War Situation) વચ્ચે હોઈએ અને સપ્લાય લાઈન પ્રભાવિત થઈ હોય, પરંતુ ભારત પાસે પૂરતી ઇન્વેન્ટરી (Inventory) છે. આગામી બે મહિના માટે સપ્લાય લાઈન પહેલેથી જ ફાઈનલ કરી લેવામાં આવી છે. આપણી રિફાઈનરીઓ ૧૦૦% થી વધુ ક્ષમતા પર ચાલી રહી છે, જે રાહતના સમાચાર છે.
નિષ્ણાંતોનો મત (Expert Opinion)
આર્થિક નિષ્ણાંતો માને છે કે સરકારનો આ ‘કેલિબ્રેટેડ એપ્રોચ’ (Calibrated Approach) બજારમાં સ્થિરતા લાવશે. ડીઝલ અને એવિએશન ટર્બાઈન ફ્યુઅલ (ATF) ના નિકાસ પર સેસ લગાવીને સરકારે સ્થાનિક બજારને સુરક્ષિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડના ભાવ ઘટશે, તો આ ૧૫ દિવસની સમીક્ષા પદ્ધતિને કારણે સામાન્ય જનતાને પેટ્રોલના ભાવમાં તાત્કાલિક રાહત મળી શકે છે.
આ પણ વાંચો : મિડલ ઈસ્ટ યુદ્ધ વચ્ચે કેન્દ્રનો મોટો ખુલાસો, શું ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલ ખૂટી પડશે?