ભારતમાં સોનાની ખરીદી (Gold Buying) માત્ર એક શોખ નથી, પરંતુ એક પરંપરા અને સુરક્ષિત રોકાણ માનવામાં આવે છે. ખાસ કરીને લગ્નની સિઝન કે તહેવારોમાં સોના-ચાંદીની બજારો ગ્રાહકોથી ઉભરાતી હોય છે. પરંતુ, શું તમે જાણો છો કે સોનાની વધતી કિંમતો (Gold Rate) ની સાથે સાથે બજારમાં છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ પણ ભયંકર રીતે વધ્યા છે?
ગ્રાહકોના હિતોનું રક્ષણ કરવા અને ટેક્સ ચોરી રોકવા માટે સરકાર સોનાની ખરીદીના નિયમોને (Purchasing Rules) પહેલા કરતા વધુ કડક બનાવવા જઈ રહી છે. ચાલો સરળ પ્રશ્ન-જવાબ સ્વરૂપે સમજીએ કે આ નવા નિયમો શું છે અને સામાન્ય ગ્રાહક પર તેની શું અસર પડશે.
૧. નવો HUID નિયમ શું છે અને તે શા માટે જરૂરી છે?
સરકારે દરેક સોનાના આઈટમ માટે 6-આંકડાનો હોલમાર્ક યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન (HUID Code) ફરજિયાત કરી દીધો છે. આ એક પ્રકારનો આલ્ફાન્યૂમેરિક કોડ (દા.ત. A2B1C4) હોય છે. નવા નિયમ મુજબ, એકવાર કોઈ વીંટી કે ચેન માટે જે કોડ જનરેટ થઈ ગયો, તે હવે ‘લાઇફટાઇમ’ તે જ દાગીનાનો રહેશે.
જ્વેલર્સ હવે એકનો એક યુનિક આઈડી (Unique ID) બીજા કોઈ ઘરેણા માટે ફરીથી વાપરી શકશે નહીં. આનાથી સપ્લાય ચેઈન (Supply Chain) ના દરેક તબક્કે સોનાની સંપૂર્ણ ટ્રેકિંગ થઈ શકશે અને કોઈ કાળું બજાર કરી શકશે નહીં.
આ પણ વાંચો : રણવીર સિંહની ‘ધુરંધર 2’ એ મચાવ્યો હાહાકાર: 16 દિવસમાં 1500 કરોડની કમાણી સાથે તોડ્યા તમામ રેકોર્ડ
૨. ખરીદી અને પેમેન્ટ માટેની નવી લિમિટ શું છે?
સરકારે રોકડ વ્યવહારો પર કડક લગામ કસી છે. જો તમે મોટી રકમનું સોનું ખરીદી રહ્યા છો, તો તમારે નીચે મુજબના દસ્તાવેજો (Documents) આપવા ફરજિયાત રહેશે:
સોનાની ખરીદીની નવી માર્ગદર્શિકા (New Purchasing Guidelines):
| ખરીદીની રકમ (Purchase Amount) | રોકડ ચૂકવણીનો નિયમ (Cash Rule) | ફરજિયાત દસ્તાવેજો (Required Documents) |
| ₹2 લાખ સુધી | રોકડમાં ચૂકવણી કરી શકાશે. | સામાન્ય બિલિંગ પ્રક્રિયા. |
| ₹2 લાખથી વધુ | રોકડમાં ચૂકવણી (Cash Payment) બંધ. માત્ર ડિજિટલ/ચેક જ માન્ય. | પાન કાર્ડ (PAN Card) ફરજિયાત. |
| ₹10 લાખથી વધુ | રોકડ ચૂકવણી પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ. | પાન કાર્ડ + આધાર કાર્ડ + આવકનો પુરાવો (Income Proof). |
૩. ગ્રાહકો નકલી સોનાથી કેવી રીતે બચી શકે?
હોલમાર્કિંગ (Hallmarking) એ એક સર્ટિફિકેશન પ્રક્રિયા છે, જે ભારતીય માનક બ્યુરો (BIS) દ્વારા રેગ્યુલેટ કરવામાં આવે છે. પરંતુ કેટલાક લાલચુ જ્વેલર્સ 18 કેરેટનું સોનું 22 કેરેટ કહીને વેચી દેતા હતા અને નકલી BIS માર્કા લગાવી દેતા હતા.
આથી સરકારે ગ્રાહકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ જ્વેલર પર આંધળો વિશ્વાસ કરવાને બદલે પોતાના મોબાઇલમાં ‘BIS CARE’ એપ ડાઉનલોડ કરે. ઘરેણાં ખરીદતા પહેલા તેના પર લખેલો 6-આંકડાનો HUID કોડ આ એપમાં નાખીને જાતે જ સોનાની શુદ્ધતા (Gold Purity) અને પ્રામાણિકતા ચકાસી લેવી જોઈએ.
આ પણ વાંચો : India Pakistan Tension: ભારતના ડરથી પાકિસ્તાને ગુમાવ્યું સંતુલન! રક્ષામંત્રીએ આપી કોલકાતા પર હુમલાની હાસ્યાસ્પદ ધમકી