US Iran Ceasefire : છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી આખી દુનિયાના શ્વાસ અદ્ધર કરનાર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સૈન્ય તણાવ (Military Tension) માં હવે એક મોટો અને હકારાત્મક વળાંક આવ્યો છે. દુનિયા જે ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધની (World War 3) ભીતિ સેવી રહી હતી, તે હાલ પૂરતી ટળી ગઈ છે.
અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે (Donald Trump) પોતાના આક્રમક વલણમાં અચાનક ફેરફાર કરતા ઈરાન પર થનારી સૈન્ય કાર્યવાહી (Military Action) રોકવાની સત્તાવાર જાહેરાત કરી દીધી છે. આ જાહેરાત સાથે જ કૂટનીતિ અને શાંતિ માટેનો એક નવો રસ્તો ખૂલી ગયો છે.
કેવી રીતે શક્ય બન્યો આ યુદ્ધવિરામ? (The Diplomatic Breakthrough)
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ (Truth Social) પર પોસ્ટ કરતા લખ્યું છે કે, “હું આગામી બે સપ્તાહ માટે ઈરાન પર બોમ્બમારો અને હુમલા સ્થગિત કરવા માટે સંમત છું.” તેમણે આ પગલાંને લાંબા ગાળાના યુદ્ધવિરામ (Ceasefire) તરફનું એક મહત્વપૂર્ણ કદમ ગણાવ્યું છે.
નિષ્ણાતોના મંતવ્યો (Expert Opinions) મુજબ, આ શાંતિ સમજૂતીમાં પાકિસ્તાને (Pakistan) એક સરપ્રાઈઝ મધ્યસ્થીની ભૂમિકા ભજવી છે. ખુદ અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ નિર્ણય પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શહેબાઝ શરીફ અને સેના પ્રમુખ જનરલ આસીમ મુનીર સાથેની ટેલિફોનિક વાતચીત બાદ લેવામાં આવ્યો છે. પાકિસ્તાને અમેરિકાને પ્રસ્તાવિત હુમલા ટાળવા માટે અપીલ કરી હતી.
યુદ્ધવિરામની કડક શરતો (Conditions for Ceasefire)
જોકે, અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ બે અઠવાડિયાનો યુદ્ધવિરામ બિનશરતી નથી. આ એક ‘ટુ-વે સીઝફાયર’ (Two-way Ceasefire) છે, એટલે કે બંને પક્ષોએ એકબીજા પર હુમલા રોકવા પડશે. આ શાંતિ કરારમાં ઈઝરાયેલ પણ સામેલ છે અને તે પણ હાલ કોઈ હુમલો નહીં કરે.
સૌથી મોટી શરત એ છે કે ઈરાને તાત્કાલિક ધોરણે ‘હોર્મુઝની સામુદ્રધુની’ (Strait of Hormuz) ને આંતરરાષ્ટ્રીય જહાજો માટે ફરીથી ખોલવી પડશે. વૈશ્વિક તેલ સપ્લાય માટે આ જળમાર્ગ ખૂબ જ મહત્વનો છે, અને ટ્રમ્પે તણાવ ઘટાડવા માટે આને પ્રાથમિક શરત ગણાવી છે.
શાંતિ કરારની મુખ્ય રૂપરેખા (Ceasefire Agreement Data):
| મુદ્દો (Subject) | સમજૂતીની વિગત (Agreement Details) |
| સમયગાળો | હાલ પૂરતો માત્ર ૨ સપ્તાહ (14 દિવસ) નો યુદ્ધવિરામ. |
| સામેલ દેશો | અમેરિકા, ઈરાન અને ઈઝરાયેલ (હુમલા ન કરવા સંમત). |
| મુખ્ય શરત | ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની તરત જ ખોલવી પડશે. |
| આગળની વાતચીત | શાંતિ મંત્રણાના આગામી રાઉન્ડ પાકિસ્તાનમાં યોજાશે. |
ઈરાનનો 10 મુદ્દાઓનો પ્રસ્તાવ (The 10-Point Peace Proposal)
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકાએ પોતાના તમામ સૈન્ય લક્ષ્યાંકો (Military Objectives) પહેલેથી જ હાંસલ કરી લીધા છે, બલ્કે તેનાથી પણ વધુ નુકસાન ઈરાનને પહોંચાડ્યું છે. હવે તેહરાન (Tehran) સાથેની વાતચીત એક નિર્ણાયક અને સકારાત્મક વળાંક પર છે.
ટ્રમ્પે ખુલાસો કર્યો છે કે વોશિંગ્ટનને ઈરાન તરફથી એક ’10 મુદ્દાઓનો પ્રસ્તાવ’ (10-Point Proposal) મળ્યો છે. અમેરિકાએ આ પ્રસ્તાવને શાંતિ માટેનો એક વ્યવહારુ આધાર ગણાવ્યો છે. ટ્રમ્પના કહેવા મુજબ, મોટાભાગના મહત્વના અને વિવાદિત મુદ્દાઓ પર બંને દેશો વચ્ચે પહેલેથી જ સહમતિ બની ચૂકી છે. આ સમજૂતીથી વૈશ્વિક શેરબજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર (International Market) માં મોટી રાહત જોવા મળી રહી છે.
આ પણ વાંચો : Iran Supreme Leader News : સુપ્રીમ લીડર મૌજતબા ખામેનેઈ કોમામાં? જાણો લેટેસ્ટ અપડેટ