Gujarat Land Act Update : ગુજરાતના કૃષિ ક્ષેત્રે અને જમીન મહેસૂલ કાયદામાં એક મહત્વપૂર્ણ વળાંક આવ્યો છે. મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલે (CM Bhupendra Patel) ગણોતિયાઓના હિતમાં એક અત્યંત સંવેદનશીલ નિર્ણય લીધો છે. ગુજરાત ગણોત વહીવટ અને ખેતીની જમીન અધિનિયમ (Gujarat Tenancy and Agricultural Lands Act) ની કલમ-32 અંતર્ગત ગણોતિયાઓને જમીનની ખરીદ કિંમત ભરપાઈ કરવાની સમય મર્યાદા હવે એક વર્ષ માટે લંબાવી દેવામાં આવી છે.
આ પણ વાંચો : Jigardan Gadhavi Retirement: ‘વ્હાલામ’ ગાયક જીગરાએ કેમ લીધો ગુજરાતી સંગીત જગતમાંથી નિવૃત્તિનો આંચકાજનક નિર્ણય?
શું છે આ સમગ્ર વિવાદ અને સરકારનો નિર્ણય? (Understanding the Decision)
ગુજરાત ગણોત વહીવટ અને ખેતીની જમીન અધિનિયમ, 1948 મુજબ કલમ 32-જી અંતર્ગત જે ખેડૂતો ગણોતિયા તરીકે જમીન ખેડે છે, તેમના માટે મામલતદાર અને કૃષિ પંચ (Agricultural Lands Tribunal) દ્વારા જમીનની ખરીદ કિંમત (Purchase Price) નક્કી કરવામાં આવે છે. કાયદા મુજબ, આ રકમ ચોક્કસ સમય મર્યાદામાં સરકારી તિજોરીમાં જમા કરાવવી અનિવાર્ય છે.
જો કે, રાજ્યના અનેક અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં ખેડૂતોની અજ્ઞાનતા અથવા આર્થિક સંકડામણને કારણે ઘણા કિસ્સાઓમાં આ કિંમત ભરપાઈ થઈ શકી નહોતી. જે ખેડૂતોએ કિંમત નથી ભરી, તેમને રેકોર્ડ પર જમીનના કાયદેસર માલિક (Legal Land Owner) ગણી શકાતા નથી. આ સમસ્યાના કાયમી ઉકેલ માટે હવે સરકારે 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધીની છેલ્લી તક આપી છે.
ખેડૂતોને કઈ મુશ્કેલીઓ પડતી હતી? (Challenges Faced by Farmers)
જ્યાં સુધી ગણોતિયાઓ ખરીદ કિંમત ભરીને સનદ મેળવતા નથી, ત્યાં સુધી તેમને અનેક કાનૂની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડે છે.
1. જમીન વેચાણ (Land Sale): માલિકી હક્ક વગર જમીન વેચી શકાતી નથી.
2. બિન ખેતી (Non-Agricultural – NA): જમીનનો બિન ખેતી હેતુ માટે ઉપયોગ કરવામાં અવરોધ આવે છે.
3. વારસાઈ હક્ક: વારસદારોના નામ ચડાવવામાં પણ ટેકનિકલ સમસ્યાઓ ઉભી થાય છે.
| વિગત | જૂની સમય મર્યાદા | નવી સમય મર્યાદા |
| ખરીદ કિંમત ભરવાની છેલ્લી તારીખ | 31 ડિસેમ્બર 2025 | 31 ડિસેમ્બર 2026 |
| સંબંધિત કાયદો | ગણોત ધારો 1948 | કલમ 32-જી મુજબ |
| નિર્ણયકર્તા | રાજ્ય સરકાર (CM Office) | મહેસૂલ વિભાગ દ્વારા અમલ |
નિષ્ણાતોનો મત અને અસરો (Expert Opinion and Impact)
મહેસૂલ વિભાગના નિષ્ણાતો માને છે કે આ નિર્ણયથી હજારો ખેડૂત પરિવારોને રાહત મળશે. ગણોતિયાઓ હવે નિર્ધારિત કિંમત ભરીને જમીનના સંપૂર્ણ માલિક (Full Ownership Rights) બની શકશે. આનાથી ગ્રામીણ અર્થતંત્રમાં જમીનના વ્યવહારો વધુ પારદર્શક બનશે અને જમીન સંબંધી પડતર કેસો (Pending Cases) ની સંખ્યામાં પણ ઘટાડો થશે.
મુખ્યમંત્રી સમક્ષ ખેડૂત સંગઠનો દ્વારા રજૂઆત કરવામાં આવી હતી કે, હજુ પણ હજારો કેસો પડતર છે. 31 ડિસેમ્બર 2025 સુધીમાં તમામ કેસો પતાવવા મુશ્કેલ હતા, તેથી સરકારે ‘નરમ વલણ’ અપનાવીને આ સંવેદનાશીલ નિર્ણય લીધો છે.
આ પણ વાંચો : Gujarat News : ઉત્તરાખંડ બાદ હવે ગુજરાતમાં UCC ની એન્ટ્રી; જાણો કોને મળી છે આ કાયદામાં છૂટછાટ?